Zahter, bir tür dağ kekiği olan Thymus Longicaulis in Gaziantepde kullanılan ismi. Hatay ve Gaziantep yöresinde çokça kullanılan bir bitki.

Gaziantep'de özellikle çay olarak çok tüketilir. Kurutulmuş olan zahter, çay süzgecine konup üzerinden sıcak su geçirilerek çayı elde ediliyor. Bu çay demlenerek yapılmıyor çünkü çok acı oluyor.

Gaziantep'de ikinci olarak toz kahvaltılık olarak kullanılır. Bu kahvaltılık leblebi, karpuz çekirdeği, zahter ve bazı baharatların toz haline getirilip karıştırılması ile hazırlanıyor. Kahvaltıda yanında zeytinyağı ile ikram edilir. Ekmek önce zeytinyağı sonra bu zahterli karışıma batırılıp yenir. Şimdi bu karışımı bulmak çok kolay(internette kahvaltılık zahter olarak aratabilirsiniz), evde yapmak daha zahmetli. Ama tarifi merak ediyorsanız buradan bakabilirsiniz.

Hatay yöresinde taze zahter ile salatası yapılıyormuş. Ben denemedim ama internetteki tariflere göre, zahter, yeşil soğan, kırmızı biber ve maydanoz kıyılıp nar ekşisi ve tuz katılarak hazırlanıyor. Tam tarif için buraya bakmanızı öneririm.



Benim fotoğrafladığım ise taze zahterden yapılıp yine kahvaltılarda tüketilebilecek hali. Zahter tazeyken toplanıp dallarından ayıklanıyor ve zeytinyağlı bir karışımda 1 hafta kadar bekletiliyor. Daha sonra ister kahvaltılarda ekmeğinizi batırarak, ister zeytinlerinize katarak, ister maydanoz ve soğanla hazırladığınız piyazlarınızda kullanabilirsiniz. Yerken nar ekşisi de katabilirsiniz.

Malzemeler:

• Taze zahter (dalları ayıklanıp yıkanmış)
  
• Zahteri bastıracak kadar zeytinyağı (1-2 parmak geçebilir)
  
• tuz
• limon tuzu
• toz kırmızı biber

Tüm malzeme bir kavanoza katılıp karıştırılır. 1 hafta kadar bekledikten sonra tüketebilirsiniz.

Not: Miktarı yukarıya yazmadım ama yaklaşık ölçü vermem gerekirse, yarım kglık konserve şişesini dolduracak miktarda ayıklanmış zahtere 1 çay kaşığı tuz, 1 çay kaşığı limontuzu, 1 tatlı kaşığı kırmızı biber yeterli gelir.

Ramazan başladı, nasıl geçecek sıcaklarda bu ay derken ramazanın bitmesine ve bayrama sayılı günler kaldı. Büyüklerimiz sayılı gün çabuk geçer diye boşuna dememişler.

Bayramın yaklaşmasıyla ve tabi yaz sonu, kışa hazırlık zamanı olması dolayısıyla ramazanın şu son günleri Gaziantep’de yoğun geçiyor. Biraz bu bayram hazırlıklarından ve bayramda neler yapılır ondan söz etmek istedim.

Bu sene yaz sonuna geldiği için tabi kış hazırlıkları olan salça, kuruluk (kuru dolma için patlıcan, biber ve kabak) hazırlıkları çoğu evde başladı. Bir çok evin balkonunda/damında bu yiyeceklerin güneşlendiğini görmek mümkün ama tabi bu başka bir yazının konusu.

Bayram için ramazanın son haftası Gaziantep’ de çok yoğun geçer. Bayram için evler temizlenir. Bayram yemeği olan Yuvalama için kadınlar bir araya gelip yuvalama yuvalarlar. Bayramda misafire ikram edilecek köylü kahkesi, kereviç, kurabiyeler pişirilir. Baklava ikram edilecekse eğer baklavacıya sipariş edilir (Gaziantep’de evde yapılan baklavaya pek itibar edilmez, o yüzden evde baklava yapılmaz). Burma kadayıf veya sütlü ile zerde de hazırlanan tatlılar arasındadır.

Yuvalama yemeği için önceden hazırlanan köfteler çok az haşlanıp derin dondurucularda saklanır, bayram günü pişirilen etle nohutun içine katılıp yoğurdu çalınır. Her evde muhakkak yuvalama piştiği için ve tabi eskiden böyle hazır yoğurtlar pek olmadığı için ben çocukken bayram öncesi yoğurt bulmakta zorlanıldığını hatırlıyorum. Şimdi tabi artık yoğurt bulmak çok kolay. Sabah namazdan gelen evin erkeği ile tüm ev halkı bayramlaşır ve sabah kahvaltısında hep birlikte yuvalama yemeği yenir. Gerçi son yıllarda artık aileler önce kahvaltı yapıp öğle veya akşam yemeğinde yuvalama yemeyi tercih eder oldu.











Misafir geldiğinde ise önce tabii ki kolonya-çikolata daha sonra yapılan kurabiyeler, kahkeler, tatlılar misafire ikram edilir.

Geçebilecek bir diyalog şöyle olabilir (Antep ağzı kullanmıyorum yazarken)

% Yenge sizin de burma kadayıf çok güzel oluyor, ellerinize sağlık
* Afiyet olsun, de hadi şu kurabiyeden, kereviçten de ye
% Yok yenge sağol oruçtan çıktık bozmayalım mideyi, yeter bu kadar
* De hadi ye bişey olmaz, mabalı boynuna ha

Antep ağzı ile yazılmış olası diğer sohbetler için tık

Gençler mutlaka bayramda dolaşır, büyüklerin evlerini ziyaret edip ellerini öper. Büyükler çocuklara harçlık verir. Akrabalık canlı tutulmaya çalışılır.

Daha ayrıntılı bilgiler için bunlara da bakabilirsiniz:
Antep'de bayramda yapılan tatlılar ve hamurişleri
Yuvalama
Kereviç
Gureybe

Antep peyniri, Gaziantep'de yapılıp tüketilen yöresel bir peynirdir. Görüntü olarak topak şeklindedir. Kaşar peyniri gibi dilimlenip yemeye müsait bir yapısı vardır. Ancak peynir daha çok ilkbaharda hazırlanıp yaz ve kış için tüketilmek üzere fazla miktarlarda muhafaza edilebilmesi için salamura suda saklanır.Bol tuzlu suda saklanan peynir oldukça sertleşir ve tuzlu olur. Bunun için yemeden önce suda bekletilmesi gerekir.

Keçi, koyun ve inek sütünden yapılabilir.

Saklanması:

Piştikten sonra hiç bir işlem görmemiş tuzsuz haldeki Antep peyniri dilenirse buzlukta saklanabilir. Yeneceği kadarı çıkarılıp çözdürülerek tüketilir.

Salamura yapmak için öncelikle peynir yıkanır, büyük bir kaba yayılıp üzerini örtecek kadar bol kaya tuzu dökülür. Bu tuzda bir kaç gün kalır, bu sırada sulanır. Bu aşamadan sonra 2 şekilde saklanabilir:

1. Kuru tuz yöntemi: Tuzlu peynirin saklanacağı kapaklı bir kap (plastik yağ kapları bu iş için çok iyi oluyor) alınır. Peynir bu kaba bir sıra peynir bir sıra kaya tuzu olacak şekilde katman katman dizilir. Burada önemli olan bol miktarda tuz ile kaplamak, peynirin üzerine 2 gündür bekleyen tuzla birlikte fazladan tuz da kullanılması gerekiyor. Peynirin tuzda beklerken oluşan suyu da peynirin üzerine boşaltılır. Ayrıca su ilave edilmez. Serin bir yerde uzun süre saklanabilir. Bu şekilde peynir çok fazla sertleşiyor, yumuşaması için daha uzun süre suda bekletmek gerekiyor.

2. Salamura yöntemi: 2 gün tuzda bekleyen peynir yıkanır, kaya tuzu ve su ile salamura su hazırlanır (burada kullanılan yöntem göz kararı olduğundan miktar veremiyorum ama salamura için yumurta testini kullanabilirsiniz. Çğ yumurtanın tuzlu suda yüzmesi gerek). Peynir bu suda buzdolabında saklanır.

Kullanım şekli:

Sertleşen peyniri yumuşatmak ve fazla tuzunu almak için bir süre sade suda bekletilir. Mesela 1 hafta içinde tüketilecek miktarda peynir buzdolabında su dolu bir kapta bektilir, yendikçe yerine tuzlu olandan takviye edilir.

Ayrıca Gaziantep'de yemeden bir süre önce sıcak suda bekletilir. Biraz sert ve tuzlu olan peynir bu şekilde hem yumuşatılmış hem de tuzu alınmış olur. Sıcak suda bekleme süresine göre kaşar peyniri gibi sünmeye başlar. Arzu edilirse microdalga fırında yine bir miktar su ile birlikte çevrilebilir.

Hellim peyniri gibi tavada kızartılabilir.

Kullanım yerleri:

Gaziantep yöresinde irmik helvasının içine tuzsuz Antep peyniri katılır. Kavrulan irmiğe şekeri ve suyu eklenip suyunu çektikten sonra ince dilimlenmiş tuzsuz Antep peyniri karıştırılıp kapak kapatılır. Helvanın sıcaklığı ile peynirler eriyip kaşar peyniri gibi sünecek hale gelir. Sıcak sıcak tüketilir. Tarif için Rabia'nın bloguna bakabilirsiniz.



Bu peynirden çok güzel börek yapılır. Tuzsuz Antep peyniri ile şekerli peynir böreği veya ister tuzlu ister tuzsuz Antep peyniri ile (sebzeli) peynir böreği yapılır. Börekler sıcak yenirse peynir yumuşak ve sünme kıvamında olduğundan daha lezzetli olur.





Antep peynirinin yapılışı:

Genel olarak, mayalanan peynir bez torbalara doldurulup süzdürülür. Bezlerde topak halde kalan peynirler kanar suda pişirilir. Ayrıntılı tarif için Lavantin'in tarifine bakabilirsiniz(peynir yapımı ile ilgili çok güzel bilgiler var).

Eğer Antep peyniri denemek istiyor veya daha önc deneme imkanı bulup sevmiş ve tedarik etmek istiyorsanız Nurşen abla ile irtibata geçebilirsiniz. Kendi çiftliklerinde ürettikleri sütlerle hijnenik koşullarda yine kendileri Antep peyniri imal ediyorlar. Ben Gaziantep ve İstanbul için gönderiyorlar diye biliyorum diğer şehirler için lütfen irtibata geçin.

Gaziantep ağzında peynirin telafuzu pendir şeklindedir. Ayrıca Eşkili Ufak Sözlükte Antep peyniri için neler yazılmış okumak isterseniz:

Antep pendiri
Antep pendirinin kullanıldığı yerler

Bloguma bir süredir eklemeyi hayal ettiğim şeydi AintabPedia.

Bu blogda ağırlıklı olarak Antep yeme-içme kültürüne ait bilgiler paylaşmaya gayret ediyorum. Bu hem tarifler oluyor hem de tariflerle alakalı kısa kısa bilgiler.

Gaziantep mutfağına ve kültürüne meraklı bir çok okuyucum var, ayrıca google gibi arama motorlarında sorulan meraklı sorulara cevap olmaya çalışıyor bu blog. 3 seneyi aşkın bir süredir bu işe giriştim ve şimdi acaba daha fazla ne yapabilirim diye düşünüyorum.

Nedir AintabPedia?

İşte bu düşünce ile sadece yemek tarifleri veya yanında ettiğim bir kaç kelam değil, ansiklopedi tarzında bilgiler paylaşayım istedim.

Farklı bir blog açmak istemedim, onun yerine Aintab Sofrası'nda bir alt kategori olması daha uygun geldi bana.

Şimdi artık bu kategori altında bazı mutfak kültürümüze ait bilgileri, belki içinde geçecek Antep deyimleri veya atasözleri, belki o konu ile alakalı tarif linkleri ve reçeteleri bulacaksanız.

Çevremdeki yazılı kaynaklardan ve anne-babalarımızdan öğrendiklerimi de katıp internette Gaziantep'e ait bir bilgi birikimini sunmak amacım.